FRANSIZ SEYYAH HOMMAIR’IN SEYAHATNAMESİNDE 19. YÜZYILDA ASTARHAN / IN THE TRAVELOGUE OF FRENCH TRAVELLER HOMMAIRE- ASTRAKHAN IN THE 19TH CENTURY

Ayşegül KUŞ

Özet


Tarih boyunca sahip olduğu önemli jeo-stratejik konumu gereği, Hazar Denizi pek çok milletin hâkimiyet tesis etmek istediği bir bölge olmuştur. Bugün de Ortadoğu gibi önemli enerji merkezlerinden biri olan Hazar havzası, sahip olduğu zengin petrol yatakları ile milattan önceki dönemlerde bile bilinmekteydi. Astrahan Hanlığı'nın arazisi batıda Kuban ve Don nehri ve doğuda Nogay Orda'sı ile sınırdı. Hanlığın toprakları güneyde Terek Nehri'ne, kuzeyde ise Volga ile Don nehrinin arasında bulunan topraklara kadar uzanmaktaydı.  Ancak Astrahan Hanlığı’nın ömrü kısa süreli olmuş; sürekli olarak yaşanan taht mücadeleleri sonucunda zayıflamış ve 1556 yılında Rus Çarı Korkunç İvan tarafından ilhak edilmiştir. Rusya’nın izlediği yayılmacı siyasetten rahatsızlık duyan Osmanlı Devleti ise Orta Asya’daki hanlıkların da kendisinden yardım istemesi üzerine harekete geçmiş, ancak olumlu bir netice elde edememiştir. Böylece Rusya ele geçirdiği Kırım, Kazan ve Astrahan gibi hanlıklar vasıtasıyla gerek bölgede nüfuz alanını genişletmeyi gerekse ele geçirdiği yerlerde kendi siyasi ve idari sistemini tatbik ederek bölgede meşruiyetini güçlendirmeyi hedefleyen bir strateji izleme yoluna gitmiştir. Dolayısıyla, Hazar havzasının ekonomik açıdan önemli limanlarından biri olan Astrahan, bulunduğu özel konum nedeniyle bölgeye gelen pek çok yerli ve yabancı seyyah ve araştırmacının da dikkatini çekmiş ve eserlerinde kendine yer bulmuştur.  Bölgeye gelen bu seyyahlardan biri de Xavier Hommaire De Hell’dir. İşte bu çalışmanın amacı, onun “Travels in the Steppes of the Caspian Sea, The Crimea, The Caucasus” adlı seyahatnamesinden yola çıkarak, 19. yüzyılda Astrahan’ın içinde bulunduğu siyasi, idari, sosyo-kültürel durumu ve bölge tarihini aydınlatmaya yönelik kimi katkılar sağlamaktır.


Anahtar Kelimeler


Hazar Denizi, Astrahan, ,seyyah, Hommaire, seyahatname, sosyo-kültürel yapı, siyasi ve idari yapı.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Koç, Dinçer, “Aşağı idil Boyunda Hâkimiyet Mücadelesi Ve Astarhan (Hacı Tarhan)Hanlığı, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, XII/1, 2012, ss……

Arat, Reşit Rahmetiş, “Astarhan Hanlığı” Türk Dünyası El Kitabı, C.11, 2. Baskı, Ankara:TKAE Yayınları, 1992.

Ünal, Fatih, “Geçmişten Günümüze As-Tarhan (Astrahan/HacıTarhan)”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S.38, Erzurum 2008, ss……

Artamonov, M. İ., Hazar Tarihi, Türkler, Yahudiler, Ruslar, D. Ahsen Batur (çev.), İstanbul; Selenge Yayınları,2004.

Şeşen, Ramazan, İslam Coğrafyacılarına Göre Türkler ve Türk Ülkeleri, Ankara: TTK Yayınları, 2001.

Müslüman Coğrafyacıların Gözüyle Ortaçağ’da Türklerin Yaşadığı ve Türklere Komşu Olan Bölgeler, Yusuf Ziya Yörükhan (çev.), İstanbul 2004.

Kurat, Akdes Nimet, IV. Ve XVIII. Yüzyıllarda Türk Kavimleri ve Devletleri, 3. Baskı, Ankara: Murat Kitabevi Yayınları, 2002.

Golden, Peter B., Hazar Çalışmaları, Egemen Çağrı Mızrak (çev.), İstanbul: Selenge Yayınları, 2006.

Rubruk, Wilhelm Von, Moğolların Büyük Hanına Seyahat 1253-1254, Ergin Ayan (çev.), İstanbul: Ayışığı Kitapları, 2001.

Ebu Abdullah Muhammed Ibn Battuta Tanci, Ibn Batuata Seyahatnamesi I, 3. Baskı, A. Sait Aykut (çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2004.

Barbaro, Josaphot, Anadolu’ya ve İran’a Seyahat, Tufan Gündüz (çev.), İstanbul: Yeditepe Yayınları, 2009.

Mardan, Emre, “Seyahatnamelerde Anadolu Kenti”, IX. Türk Tarih Kongresi (21-25 Eylül 1981), C.III, Ankara:TTK, 1985.

Hell, Xavier Hommaire de, Steppes of the Caspian Sea, The Crimea, The Caucasus, London: Chapman and Hall, 186, Strand.

Kurat, Akdes Nimt, Rusya Tarihi Başlangıcından 1917’e Kadar, Ankara: TTK, 1988.

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Tarihi, C. III, II. Kısım, Ankara: TTK, 1988.

Osmanlı Belgelerinde Kazan, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2005.

Gamba, Chevalier, Voyage Dans La Russie Meridionel, Paris 1826.

Sears, Robert An Illustrated Description Of Russian Empire, New York 1855.

Petersen, W., Aus Transkaukasien und Armenien, Leipzig 1885.

Issawi, Charles, “Tabriz-Trabzon Trade,1830-1900: The Rise and Decline A Route”, International Journal Middle East Studies, I, 1970, ss.18-27.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.