KAZAK MİLLÎ ŞAİRİ ABAY (İBRAHİM) KUNANBAYEV’İN PEDAGOJİK GÖRÜŞLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME / A RESEARCH ON KAZAKH POET ABAY (IBRAHIM) KUNANBAYEV’S PEDAGOGICAL OPINION

Rıdvan ÖZTÜRK, Nurbolat SEMBİ

Özet


XIX. yüzyılın ikinci yarısında, Çarlık Rusyası´nın sömürgesi altında yaşayan Kazaklar arasında yetişen büyük mütefekkir, millî şair Abay (İbrahim) Kunanbayev, içinde doğup büyüdüğü toplumun geri kalmışlığına kafa yormuş ve bu konuda çözüm üretmeye çalışmıştır. Toplumun topyekûn yeniden inşasının ancak eğitim seferberliği ile mümkün olacağını tespit etmiş ve toplumun her kesiminde ne tür bir eğitim yapılanmasının gerektiğini şiirlerinde ve hikâyelerinde dile getirmiştir. Yaşadığı dönemdeki medreselerde verilen eğitim onun amaçlarından uzaktaydı. O, toplumda gerçekleşmesini istediği değişiklikleri uygulamak için, boy beyi olan babası ile ters düşmekten bile çekinmemiştir. Bu çalışmada, Abay´ın hayatı özetlendikten sonra, edebî yönü, eserlerinin içeriği ve Abay´ın düşünce dünyasında etkili olan şahsiyetler üzerinde durulmuştur. Daha sonra Abay´ın pedagojik düşünceleri, genç kuşakların eğitiminde dikkat edilmesi gereken hususlar, dostluk ve arkadaşlık ilişkilerine bakışı, aile içinde anne ve babanın eğitimle ilgili sorumlulukları ile eş seçiminde dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmıştır.


Anahtar Kelimeler


Abay; Kazak; pedagoji; aile; terbiye

Tam Metin:

PDF

Referanslar


KAYNAKÇA

ABAY, (İbrahim K.) (1993), Kara Söz, Poemalar, Almatı, “El” ve “Kazakstan” Damu Karı Kitaphanası.

ALİPBAY, Sunğat (2005,09,13), “Ulttık Til Cane Ulı Akın Muraları”, (Abay, 160), Egemen Kazakistan Gazet, Almatı.

AVEZOV, Muhtar (1962), Uakıt Cane Edebiyat, Almatı, Kök Ciyek Baspası.

_____, Muhtar (1998), Abay´dın Kara Sözderi,Almatı.

_____, Muhtar (2004), Abay Colı Roman-Epopeya, Cilt I, Almatı, Cazuşı Baspası.

_____, Muhtar (2005), Alaş Arıstarı, Astana, Elorda Baspası.

_____, Muhtar (2007), Abay Colı Roman-Epopeya, Cilt II, Cazuşı Baspası, Almatı.

AYAN, Ekrem (2014), “Çağdaş Kazak Edebiyatının Kurucusu Abay Kunanbayev’in Kara Sözlerinde Eğitim”, Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sulatanları Buluşması 26-28 Mayıs 2014, Eskişehir, Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı: 371-378.

CİRENŞİN, Abiş (1961), Abay Kunanbayev Şıgarmalarının Bir Tomdık Tolık Cinagı, Almatı, Kazakistan Memlekettik Korkem Edebiyat Baspası.

DÜKENBAY, Doscan (2008), Abay’dın Ruhı Ğumırnamalık Oytolğau, Astana, Poliant Baspası.

GÜMÜŞ, Muhittin-GÜNGÖR Ahmet (1995), “Abay’da İz Bırakanlar”, Ankara Üniversitesi TÖMER Türk Lehçeleri ve Edebiyatı Dergisi, Ağustos, Sayı: 2, Ankara: 1-19.

ĞABBASOV, Sobethan (2006), “Abaydın Pedagogikalık Kozkarası, Ğalımdar Ğakılıyası”, Bala Tarbiyesi Curnalı, Sayı: 4, Almatı: 1-8.

HOPAÇ, Mustafa (2013), “Kazak Aydınlanmasında Abay Kunanbayev Düşüncelerinin Etkileri Üzerine Bir Deneme”, Akademik Bakış Dergisi, Sayı: 37, Celalabat-Kırgızistan: 1-11.

KALKAN, İbrahim (2002), “Kunanbayev Abay”, DİA, Cilt: 26, Ankara, TDV Yayınları: 373-374.

KARA Mehmet-İBRAGİM Damira (2008), “Uyanmak Kavramı ve Kazaklar”, Turkish Studies International Periodical Fort he Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 3/7, Fall 2008: 397-412.

KARABEY, Turgut (1996), “Abay Kunanbayoğlu (1845-1904)”, Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 4, Erzurum: 193-197.

KENCEĞALİEV, K. vd. (2003), Abay Pedagogikası, Kökşetau, Keleşek-2030 Baspası,

KİBAR, Zafer (2013), “Abay’ı Doğru Anlamak”, Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması, 26-28 Mayıs, 2014, Eskişehir, Eskişehir 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı: 543-546.

KOÇ, Kenan vd. (2007), Kazak Edebiyatı, İstanbul, IQ Kültür Sanat Yayınları.

KORABAY, Serikkazı vd. (2004), Kazaktın Bas Akın Halkaralık Ğılımi, Teoriyalık Konferensiya, Almatı, Dauyr Baspası.

KORGANBEKULI, Kadirbek (2007), Abay Estetikası Cane İslam, Almatı, An Arıs Baspası.

KÖBESOV, Audanbek (2000), Abay Tanu Daristeri, Almatı, Ibıray Altınsarin Adındaki Kazaktın Bilim Akademiyasının Respublikalık Baspa Kabineti,.

KUNANBAYULI, Abay (1933), Tolık Cinak, Kızılorda, El Şecre Baspası.

MAHMUTOV, A. (2005), “Abay Poeziyasının Tili”, Abay Curnalı, Sayı: 4, Almatı:1-20.

MUHAMEDHANULI, Kayım vd. (1993), Abay’dın Akın Şakirtteri, Almatı, Dauyr Baspası.

MUHAMETKALİKIZI, Almahan (2009,04,15), “Abaydın Tugan Küni Nerge Er Türli Atalıp Cür”, (15.02.2017), http://old.abai.kz/node/14510.

NURGALİYEV, R. N. vd. (1995a), “Abay”, Abay Ensiklopediya, Almatı, Atamura Baspası: 47-51.

_____, (1995b), “[Abay] Pedagojisi”, Abay Ensiklopediya, Almatı, Atamura Baspası: 476-478.

ÖMİRALİEV, Kultat (1993), Abay Aporizmi, Almatı, Kazakistan Baspası.

UALİHANOV, Şokan (1958), Abay´dın Tandamalı Şıgarmaları, Almatı.

ZEYNEŞ, İsmail-ÇINAR Ali Abbas (1995), Abay’ın Eserlerinden Seçmeler, Ankara, Türksoy Yayınları.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.