MANAVGAT YÖRESİNDE HALK HEKİMLİĞİ UYGULAMALARI / FOLK MEDICINE PRACTICES IN MANAVGAT

Celâl GÖRGEÇ

Özet


Yüzyıllar boyunca insanlar karşılaştıkları hastalık, ölüm gibi varlıklarını tehdit eden olaylar karşısında önleyici, iyileştirici yöntemler ve yaklaşımlar belirlemeye çalışmışlardır. Bu metotlar genel bağlamda halk hekimliği olarak kabul edilir. Günümüzde, sayıları her ne kadar azalmış olsa da, hâlâ çeşitli nedenlerle halk hekimliği yöntemlerine başvurulmaktadır. Bu çalışmada, Antalya ilinin Manavgat ilçesi merkez ve kırsal mahalleleri yani köylerinde bilinen ve uygulanan sağlığa dair halk inanışları ile geleneksel iyileştirme yöntemleri konu edilmiştir. Çalışmamızda öncelikle araştırma alanına ilişkin bilgiler verilmiş ardından yörede kullanılan halk hekimliği kavramları açıklanmış ve çalışmamızın odak noktası olan yöredeki sağlığa dair uygulanan gelenek, inanış ve köstek kesme, aydaş bişirme, dutma dutma, temre çizme gibi uygulamalar ayrıntılı bir şekilde verilmiştir. Çalışmaya sağaltımlarda metafizik unsurlardan nasıl yararlanıldığı ve kullanılan şifalı bitkiler de eklenmiştir.


Çalışmanın sonunda halk kültürünün kent merkezinde, köylere göre daha çabuk unutulup kaybolduğunu, köylerde ise eskisi kadar olmasa da kent merkezine göre daha canlı bir şekilde yaşadığı görülmektedir. Bu çalışmayla birlikte günümüzde kaybolmaya yüz tutan ve her geçen gün unutulan bu halk kültürü ürünleri kayıt altına alınmaya ve böylelikle geleceğe aktarılmaya çalışılmıştır. Bunun yanı sıra karşılaştırmalı çalışmalara kaynaklık etmesi amaçlanmıştır.


Anahtar Kelimeler


Halk Hekimliği; Halk İnançları; Geleneksel İyileştirme Yöntemleri; Manavgat

Tam Metin:

PDF

Referanslar


ACIPAYAMLI, Orhan (1989). Türk Folklorunda Halk Hekimliğinin Morfolojik ve Fonksiyonel Yönden İncelenmesi. Türk Halk Hekimliği Sempozyumu Bildirileri (s. 1-9). Ankara: Kültür Bakanlığı Millî Folklor Araştırma Dairesi Yayınları.

ALPTEKİN, Ali Berat (2010). Türk Halk Hikâyelerinde Halk Hekimliği. Millî Folklor (86).

ANOHİN, A. V. (2006). Altay Şamanlığına Ait Materyaller. (Çev. Zekeriya Karadavut - Jannet Meyermanova). Konya: Kömen Yayınları.

ARAT, Reşit Rahmeti (2005). Yûsuf Hâs Hâcib Kutadgu Bilig. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.

BAYAT, Fuzuli (2006). Ana Hatlarıyla Türk Şamanlığı. İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş.

BORATAV, Pertev Naili (1994). 100 Soruda Türk Folkloru. İstanbul: Gerçek Yayınevi.

ERCİLASUN, Ahmet Bican - AKKOYUNLU, Ziyat (2015). Kâşgarlı Mahmut Dîvânu Lugâti’t-Türk Giriş Metin-Çeviri-Notlar-Dizin. (2. Baskı) Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

ERGİN, Muharrem (2018). Dede Korkut Kitabı I-II: Giriş-metin-indeks-gramer-tıpkıbasım. (Birleştirilmiş 2. Baskı). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

GÖKALP, Ziya (2012). Halk Medeniyeti I Başlangıç. Türk Halk Edebiyatı El Kitabı (içinde, s. 465-468). Ankara: Grafiker Yayınları.

HUFFORD, David. J. (2007). Halk Hekimleri. (Çev. M. Sever) Millî Folklor (73).

KABDAŞLI, Sedat (2003). Manavgat 2002–2003 Envanteri. İstanbul: MATAB Yayınları.

KAPLAN, Melike (2011). Halk Tıbbının Kökenleri: Teşhisten Tedaviye Din ve Büyü İlişkisi. Millî Folklor (91).

KUMARTAŞLIOĞLU, Satı (2016). Türk Kültüründe Ateş ve Ocak Kültü. Konya: Kömen Yayınları.

ÖZGEN, Zübeyde Nur (2007). Adana (Merkez) Halk Hekimliği Araştırması. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

ÖZTEK, Zafer (1992). Halk Dilinde Sağlık Deyişleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

SALİHOV, Ahat (2007). Başkurt Şamanlarının Tedavi Usulleri. Yaşayan Eski Türk İnançları Bilgi Şöleni: Bildiriler (s. 83-89). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.

SARI, Nil (2007). Tıp Tarihi ve Tıp Etiği Ders Kitabı. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Yayınları: İstanbul.

ŞİMŞEK, Ali (2013). Manavgat Yöresi Halk İnanışları. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.

Türk Dil Kurumu (2011). Türkçe Sözlük (11 b.). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

YAZGAN AKSOY, Duygu (2014). Gelenekten Geleceğe Alternatif Tıp ve Şifa Algısı. Geleneksel Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Uygulamalarına Uluslararası Bakış Konferansı Bildirileri. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Yayını.

YILDIZ, Ali (2010). Abideleri ve Kitabeleri ile Manavgat Tarihi. Antalya: MATSO Yayınları.

Manavgat Belediyesi. “Manavgat Tarihçesi” (Erişim Tarihi: 06.06.2018), http://www.manavgat.bel.tr/tarihce

Harita Genel Komutanlığı. “İl ve İlçe Yüz Ölçümleri” (Erişim Tarihi: 02.02.2018), http://www.hgk.msb.gov.tr/images/urun/il_ilce_alanlari.pdf

Türkiye İstatistik Kurumu. “Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları” (Erişim Tarihi: 01.04.2019), https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.