HAYVAN BENZETMECELERİNE DAYALI DEVE OYUNLARINA DAİR BİR DEĞERLENDİRME / AN ASSESSMENT OF CAMEL PLAYS BASED ON ANIMAL IMITATIONS

Hatice Kübra UYGUR

Özet


Anadolu’nun geçmişinde köklü bir oyun geleneği yatmaktadır. Çok daha eskilere gidilirse bu oyunların mitik ve ayinsel yönlerinin olduğu bilinmektedir. Bu oyunlar zamanla toplumu bir arada tutan, iyi vakit geçirmelerini sağlayan, eğlendiren seyirlik oyunlara dönüşmüştür. Bu çalışmada Anadolu’nun pek çok yöresinde devecilik kültürünün izlerini taşıyan “deve oyunları” örneklendirilecektir. Hayvan benzetmecelerinden deve oyunları tanımlaması Metin And’ın “Oyun ve Bügü” kitabındaki Anadolu Dramatik Oyunları sınıflandırmasının altında yer almaktadır.

Anadolu’nun toprağa ve hayvancılığa bağlı yaşam tarzı toplumun kültürel kimliğinde, hafızasında belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Bu etki hayatın hemen her alanına yaşam tarzıyla, söz varlığıyla sirayet etmektedir. Gündelik hayattan, geleneklere, sözlü kültür ürünlerine kadar bu etkiyi tespit etmek mümkündür. Deve oyunları da sözlü kültür ürünleri arasında yaşayan, geleneksel oyunlar arasındadır. Devecilik kültürüne dair yapılan saha çalışmalarında geçmişte develerin hayatın pek çok alanında yer aldığı zamanla sayılarının azaldığı, gündelik hayat içindeki işlevlerinin güreşlere doğru evrildiği bu sayede eğlence odaklı olduğu tespit edilmiştir. Anadolu’nun pek çok bölgesinde özellikle kış aylarında, bayram günlerinde, düğünlerde pek çok köy seyirlik oyunu özellikle hayvan benzetmecesine dayalı deve oyunları oynanmaktadır. Bu çalışmada dikkat çekici olan durum deve oyunlarının deveciliğin azalmaya başladığı yörelerde oyunlar yoluyla toplumun hafızasında sürdürüldüğü yönündeki tezdir.


Anahtar Kelimeler


Köy Seyirlikleri, Hayvan Benzetmecesi, Deve, Deve Oyunları.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


ABOKOR, Axmed Cali (1987), The Camel in somali oral tradations. (Translations: Axmed Arten Xange), Somali Academy or Sciences andArts in Cooperation with Scan dinivian Institute of African Studies, Uppsala, Motola, Grafiska, ISBN: 91-7106-269-6.

AND, Metin (2007), Oyun ve bügü, Türk kültüründe oyun kavramı, İstanbul: Yapı Kredi Yay.

ARTUN, Erman (2006), Anonim Türk halk edebiyatı nesri, İstanbul: Kitabevi Yay.

ATLI, Sagıp (2017), “Köy seyirlik oyunlarından “deve oyunu” üzerine bir değerlendirme ve Balıkesir-Pamukçu deve oyunu”, Journal of Turkish Language and Literature Volume: 3, Issue: 2, Spring, 2017, 16-40.

BÜYÜKŞAHİN, Ferhat (2018), “Kaybolan çocuk oyunlarının kültür ve çevre bağlamında incelenmesi: Sarıkeçili yörük örneği”, Examination of Disappeared Children's Games in Culture and Environment Context: Sarıkeçili Yörük Example, Journal of Human Sciences, 15(2), 881-892.

CAİLLOİS, Roger (2001), Man, play and games, Chicago: University of Illinois press.

CONNERTON, Paul (1999), Toplumlar nasıl anımsar, İstanbul: Ayrıntı Yay.

ÇATAL, S. (2008). Alvar monografisi, Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).

ÇIBLAK-ÇOŞKUN, Nilgün (2018), “Mersin ili köy seyirlik oyunlarında deve botlatması ve Âşuk-Mâşuk oyunu”, Karadeniz, 39, 129-140.

DURMAZ, Uğur (2012), Balıkesir köy seyirlik oyunları üzerine bir inceleme, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

DUYMAZ, Ali; ŞAHİN, Halil İbrahim (2010), “Balıkesir ve çevresinde hayvan benzetmecesine bağlı köy seyirlik oyunları”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 13 Sayı 23, Haziran 2010, 171-185.

HUİZİNGA, John (2006), Homo ludens, oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme, (Çev: Mehmet Ali Kılıçbay), İstanbul: Ayrıntı Yay., 6.bs.

İLHAN, Emir (2015), “Gelenek ve hatırlama: Belleğin kültürel olarak yeniden inşası üzerine bir tartışma”, Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 10/8 Spring 2015, s. 1395-1408 ISSN: 1308-2140.

KARABAŞA, Solmaz (2009), Kültür ve turizm bakanlığı'nın somut olmayan kültürel miras çalışmaları, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması, Temel Belgeler: 97-112, Ankara.

KILIÇ, Samet (2018), Bir sakin kent folkloru: Perşembe, Ankara: Merdiven Yay.

KOÇAK, Aynur (2014), “Anadolu köy seyirlik oyunlarında insanlık serüveni: ‘ölü oyunu’ örneği”, Folklor/Edebiyat, cilt: 20, sayı: 79, 2014/3: 188-197.

OKSAL, Aynur (2004), Türkiye’de çocuk oyunları araştırmaları, kuşaklararası oyun: yetişkin ve çocuk kültürü arasında bir köprü. No: 12, (hzl. Prof. Dr. Bekir Onur, Neslihan Güney), Ankara: Çocuk Kültürü Araştırma ve Uygulama Merkezi Yay.

ÖGEL, Bahattin (2006), Türk mitolojisi II (Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.

ÖZDEMİR, Nebi (2005), Cumhuriyet dönemi Türk eğlence kültürü, Ankara: Akçağ Yay.

ÖZDEMİR, Nebi (2006), Türk çocuk oyunları I-II, I. Baskı, Ankara: Akçağ Yayınları.

ÖZDİNÇER, Ferruh (2011), Anadolu köy seyirlik oyunlarının gösteri danslarına dönüştürülmesinde yöntem önerisi ve bir uygulama örneği, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Anabilim Dalı, (Basılmamış Doktora Tezi).

ÖZKARTAL, Mehmet (2012), “Türk destanlarında hayvan sembolizmine genel bir bakış (Dede Korkut Kitabı’ndan Örnekler)”, Millî Folklor, 2012, Yıl 24, Sayı 94, ss: 58-71.

ROUX, Jean-Paul, (2012), Eski Türk mitolojisi, Ankara: BilgeSu Yay., 2.bs.

SİLİ, Timur (1997), “Atayurt’tan anayurda deve folkloru”, Bilig-4, ss: 156-160.

SMİTH, Brian Sutton (1999), Methods in children’s Folklore. Children's Folklore Book, (Editor(s): Brian Sutton-Smith, Jay Mechling, Thomas W. Johnson, Felicia R. McMahon) Published by: University Press of Colorado, Utah State University Press. (1999) Stable URL: https://www.jstor.org/stable/j.ctt46nskz. (Erişim tarihi: 22.02.2019).

ŞARMAN, Sennur (2015), Seferihisar geleneksel çocuk oyunları ve oyuncakları üzerine bir inceleme, İzmir: Ege Üniversitesi, Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).

ŞENER, Sevda. (2006), Dünden bugüne tiyatro düşüncesi, Ankara: Dost Yay.

TEMUR, Nezir (2011), “Kültürel bellek bağlamında deve oyunu”, Millî Folklor, 2011, Yıl 23, Sayı 90, ss: 54-61.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.