KÜTAHYA VE YÖRESİ AĞIZLARI SÖZ VARLIĞINDA BİTKİ ADLARI / THE PLANT NAMES IN THE VOCABULARY OF KÜTAHYA AND ITS REGION'S DIALECT

Ayşe Nur SIR DÜNDAR

Öz


Bir dilin söz varlığının tamamı, sadece standart dilin sözlüğünü oluşturmakla ortaya çıkmaz. O dilin alt katmanlarından olan ağızların da söz varlığını tespit etmek gerekir. Zira ağızlar, bir dilin ortaya çıkışından bugüne kadar geçirdiği evrelerin izlerini taşıyan yapı taşlarıdır. Bir dilin ağızlarının incelenmesi, o dildeki tarihi dönemlerin aydınlatılmasına, söz varlığının da belirlenmesine yardımcı olur. Bu bağlamda Türkiye Türkçesi ağızlarında bölgelere göre değişiklik gösteren, halk arasında farklı söyleyiş biçimleriyle kullanılan on bin civarında bitki adı mevcuttur. Bunlardan üç bin kadarının Derleme Sözlüğü’nde bulunduğu bilinmektedir. Bu adlar, Türkçenin kavramlaştırma gücünün zenginliğini gösterir. Ayrıca kavramlaştırma sırasında başvurulan anlatım yollarının çeşitliliğini de ortaya koyar.

Bu çalışmada, Kütahya ve yöresi ağızlarındaki bitki adları ve bunların kavram alanlarına giren sözcükler ele alınmıştır. Bunun için Derleme Sözlüğü’nden yararlanılmıştır. İlk önce tarama ve derleme yöntemiyle Kütahya ve yöresine ait bitki adları belirlenmiş, fişlenmiş, sonra bunların günümüzdeki karşılıkları verilmiş ve tematik sınıflandırılması yapılmıştır. Elde edilen sayısal veriler tablolar şeklinde sunulmuş; grafiklerle gösterilmiştir.


Anahtar Kelimeler


Kütahya yöresi ağızları, Derleme Sözlüğü, söz varlığı, bitki adları.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


AKSAN, Doğan (1996), Türkçenin Sözvarlığı, Türk Dilinin Sözcükbilimiyle İlgili Gözlemler, Saptamalar. Ankara: Engin Yayınevi.

______________ (1988), Her Yönüyle Dil, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

AYDIN, Mehmet (2008), “Ordu ve Yöresi Ağızlarında Armut Adları”, International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 3 (3) Spring 2008, 129-138.

AYDIN, Neşe (2008), Kütahya Altıntaş Yöresi Ağzı (İnceleme, Metinler, Sözlük, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

AYVERDİ, İlhan (2006), Misalli Büyük Türkçe Sözlük, C. 1-3. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.

BAYTOP, Turhan (1994), Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

BEKAR, Beytullah (2011), Kütahya Domaniç Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

BİBER, Seçil (2010), Kütahya Gediz ve Yöresi Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

DİNÇAY, M. Ali (2009), Kütahya Simav Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

GÜLENSOY, Tuncer (1988), Kütahya ve Yöresi Ağızları (İnceleme, Metinler, Sözlük), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

EKİCİ, Fatma (2019), Kütahya Dumlupınar ve Yöresi Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

MİANDJİ, A. (2019), Tıbbi Bitkiler Atlası, Ankara: Bilgi Yayınevi, 5. bs.

ÖZALTAY, Bülent - KÖŞE, Abdullah (2006), Terceme-i Cedîde fî’l-Havassi’l-Müfrede (1102/1690) Metin-Bitkiler-Sözlük-Sadeleştirilmiş Metin-Tıpkıbasım. İstanbul: Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği.

ÖZTÜRK, Dilek (2008), Kütahya Emet Yöresi Ağzı (İnceleme, Metinler, Sözlük), Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

Sami Şemseddin (2010), Kamus-ı Türkî, (hzl., Paşa Yavuzarslan), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

ŞAHİN, İbrahim (2016), “Filoloji ve Botanik Alanlarının Kavşağında Yerel Fitonimler (Bitki adları) Meselesi”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [Taed] 56, Erzurum, 775-791.

Türk Dil Kurumu (2009), Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü, C. 1-6. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Türk Dil Kurumu (2011), Türkçe Sözlü,. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

TAYŞİ, Mustafa (2007), Tavşanlı ve Yöresi Ağız İncelemeleri, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

YAVAŞ, Özcan (2009), Kütahya Aslanapa ve Yöresi Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

YUMURTACI, Ali (2012), Kütahya Pazarlar Ağzı, Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi).

Web Adresi

(2016.01.20) “Mor Çiğden Ne zaman Açar?” Erişim tarihi: 2020.02.16, http// elmaelma.com

AYVERDİ, İlhan - TOPALOĞLU, Ahmet (2011.10.24). Erişim tarihi: 2020.02.16, http//kubbealti.org.tr


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.