OSMANLI DEVLETİ’NDE GÜÇ VE SİYASET: NAMIK KEMÂL’E GÖRE 1866-1869 GİRİT İSYANI VE OSMANLI DEVLETİ / POWER AND POLITICS IN OTTOMAN STATE: 1866-1869 CRETE REBELLION AND OTTOMAN STATE ACCORDING TO NAMIK KEMÂL

Musa GÜMÜŞ

Özet


Osmanlı Devleti’nde 18. asrın ikinci yarısının sonlarına doğru iyice belli olamaya başlayan siyasî istikrarsızlık ve otorite sorunu, 19. asırda birçok siyasî soruna sebep olacak olaylara zemin hazırlamıştır. Ortaya çıkan her olay, Osmanlı Devleti’ni yeni sorunların içine çekmekteydi. Bu da devleti, yönetmesi zor siyasî krizlerle karşı karşıya bırakıyordu. Bu konu da en fazla örnek 19. asır ortaya çıkmıştır. 1804 Sırp isyanı, 1821 Yunan isyanı, 1830 Cezayir’in işgali, 1831-1840 Mısır meselesi 1866-69 Girit isyanı bu sorunlara önemli örneklerdir. Bu sorunlar, Osmanlı Devleti’ni, yönetmesi zor siyasî krizlere sürüklerken devleti uluslararası siyasî arenada güç durumda bırakmıştır. Devletin içinde bulunduğu zaaf hali ise meseleleri içinden çıkılamaz hale getirmiştir. Bunun doğal bir sonucu olarak dış müdahaleler gelmiştir. İngiltere, Rusya ve Fransa gibi dönemin uluslararası siyasetin etkin aktörleri Osmanlı Devleti’ni, içinde bulunduğu kriz durumları nedeniyle zor durumda bırakacak yaklaşımları sergilemekten kaçınmadılar. Tabii ki bu devletlerin birbirine paralel politikalar beslediğini söyleyemeyiz. Çünkü Osmanlı Devleti’ni ilgilendiren her olayda devletlerin çıkarlarının çatıştığı, yaşanılan örneklerde müşahede edilebilir. Girit meselesi, bu bahsettiğimiz denklem için de geçerlidir. Osmanlı Devleti’nin, Girit’teki isyan ve buna karşı geliştirdiği politikaları dönemin aydınları arasında yoğun bir tartışma konusu yapıldığını görmekteyiz. Namık Kemâl bu devrin aydınlarından biridir ve Osmanlı Devleti’nin meselelerine eğilmiş önemli bir örnektir. Biz de makalemizde, Girit isyanı ve Osmanlı Devleti’nin Girit politikalarını Namık Kemâl’in fikirleri ve bakış açısıyla ele alarak dönemin aydınlarının Osmanlı Devleti’nin durumuna dair, Osmanlı aydınının yaklaşımlarını ortaya koymaya çalışacağız. Burada Namık Kemâl’in, dönemin uluslararası siyasî çekişmelerine ve bunun Osmanlı Devleti’ni ne denli etkilediğine dair çıkarımlarını ve bu konularla ilgili bilgi birikiminin hangi noktada yoğunlaştığını açığa vurmaya çalışacağız.


Anahtar Kelimeler


Tarih, Osmanlı siyasi tarihi, Namık Kemal

Tam Metin:

PDF

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.