EDEBİYAT-TOPLUM İLİŞKİSİ BAĞLAMINDA ÂŞIK VEYSEL’İN ŞİİR DÜNYASI / POETIC WORLD OF AŞIK VEYSEL THE CONTEXT OF THE RELATIONSHIP BETWEEN LITERATURE AND SOCIETY

Recep TEK

Özet


Her edebiyat geleneği, içinde bulunduğu çağın şartlarına, yaşadığı toplumun ihtiyaçlarına, zevklerine cevap verdiği sürece var olur. Dolayısıyla edebiyat toplumun beklentilerini karşılayabilmeli yani toplumla iç içe olmalıdır. Zaten edebiyatın bireysel ve toplumsal olmak üzere iki yönlü bir cephesinin olduğu aşikârdır. Tarihi süreç içerisinde ortaya çıkan edebiyat geleneklerinde toplumun duyguları, düşünceleri, hayalleri, normları, gelenek ve görenekleri, örfleri, âdetleri, toplumun sözcüsü konumunda olan sanatçılar vasıtasıyla dile getirilmiştir. Edebiyat tarihimizde önemli bir yere sahip olan âşıklar da toplumlarının gören gözü, işiten kulağı ve konuşan dili olmuşlardır. Toplumlarının sözcüsü konumunda olan âşıklar, bireysel duyuş, düşünüş ve inanışlarının yanı sıra ortaya koymuş oldukları ürünlerle toplumlarının ortak değerlerini, sosyal yaşamlarını, yaşanan önemli olayları kendi sanat süzgeçlerinden geçirerek dile getirmişler, toplumun söyleyemediklerini ya da söylemeye cesaret edemediklerini toplum adına ifade etmişlerdir. XX. yüzyıl âşıklık geleneği içerisinde adından en çok söz edilen sanatçılardan biri şüphesiz Âşık Veysel’dir. Dili kullanmaktaki ustalığı, işlediği konulara olan hâkimiyeti, duygu ve düşüncelerini ifade edebilmekteki başarısı, sazının gücü ve şiirlerinin teknik yönden mükemmelliği onu yaşadığı çağın en önemli sanatçılarından biri yapmıştır. Bu yönüyle o, gerek halkın gerekse de devlet adamlarının teveccühünü kazanmıştır. Bütün gerçek sanatçılar gibi hassas bir ruha sahip olan Âşık Veysel de yetmiş dokuz yıllık hayat serüveninde yaşadığı toplumun sosyal yaşamını, dönemin mühim olaylarını, toplumun ahlâk anlayışını, çalışmanın gerekliliğini, zamanın sosyal kurumlarını ve bunların toplum içerisindeki işlevlerini, vatan ve millet sevgisini, birlik ve beraberlik anlayışını, şiirlerinde dile getirmiştir. Makalede, sıralanan bu hususlar onun şiirlerinden örneklerle başlıklar halinde açıklanmaya çalışılacaktır.   


Anahtar Kelimeler


Edebiyat, Âşık edebiyatı, Âşık Veysel, Toplumsal muhteva

Tam Metin:

PDF

Referanslar


Alptekin, Ali Berat (2009) Âşık Veysel, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

Arıkan, Zeki (1999) “Halkevlerinin Kuruluşu ve Tarihsel İşlevi”, Ankara Üniv. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S. 23, s. 261-281.

Arslan, Zehra (2013) “Trabzon’da Vatan Cephesi (12 Ekim 1958-27 Mayıs 1960)”, Karadeniz Araştırmaları, C 3 (36): 129-148.

Aysal, Necdet (2005) “Anadolu’da Aydınlanma Hareketinin Doğuşu: Köy Enstitüleri”, Atatürk Üniv. Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, C 3 (35-36): 267-282.

Babahan, Ali (2009) “Bir Sosyal Politika Projesi Olarak Köy Enstitüleri”, Alternatif Politika, C 1 (2): 194-226.

Değerli, Esra Sarıkoyuncu (2012) “Demokrat Parti Döneminde Türkiye’nin Kıbrıs Politikası (1950-1960)”, Akademik Bakış, C 6 (11): 85-101.

Durak, Gökhan (2014) “Atatürk’ün Halkçılık Anlayışı ve Halkevleri”, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 2, (8): 420-435.

Emre Kaya-vd (2013) “Demokrat Parti’nin Sivil Toplum Üzerinden Bir Siyasal İletişim Denemesi: Vatan Cephesi Örneği”, The Journal of Academiz Social Science Studies, C 6, (2): 397-416.

Gayde, Gözde (2008) Kıbrıs Sorununun Belgesellerdeki Sunumu: Türkiye’de Üretilen Kıbrıs Belgeselleri Üzerine Bir İnceleme, Ankara: Ankara Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo TV Sinema Anabilim Dalı (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).

Güneş, Müslime (2012) “Adnan Menderes ve Halkevleri”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C XII (25): 141-155.

Güvercin Cemal Hüseyin-vd. (2004) “Köy Enstitüleri ve Sağlık Eğitimi, Ankara Üniv. Tıp Fakültesi Mecmuası, C 57 (2): 97-103.

İnan, Süleyman (2007) “Demokrat Parti Dönemi”, Yakın Dönem Türk Politik Tarihi, Ankara: Anı Yay., s. 117-145.

Kartal, Sadık (2008) “Toplum Kalkınmasında Farklı Bir Eğitim Kurumu: Köy Enstitüleri”, Mersin Üniv. Eğitim Fakültesi Dergisi, C 4 (1): 23-36.

Kaya, Doğan (2011) Âşık Veysel, 2. Baskı, Ankara: Akçağ Yay.

Keser, Ulvi (2012) “Kıbrıs Sorunu Bağlamında Türkiye’de 6/7 Eylül 1955 Olaylarına Kesitsel Bir Bakış” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C XII (25): 181-226.

Makal, Tahir Kutsi (1993) Âşık Veysel, 3. Baskı, İstanbul: Toker Yay.

Öz, Gülağ (2013) Alevilik-Bektaşilik Bağlamında Âşık Veysel, Ankara: Barış Kitap.

Özdemir Yavuz; Aktaş Elif (2011) “Halkevleri (1932’den 1951’e)”, A.Ü.Türkiyat Araştırmaları Dergisi, C 4 (45): 235-262.

Semiz, Yaşar (2013) “Türk Basınında Dumlupınar Denizaltı Faciası (4 Nisan 1953) ve Sonrası”, Pof. Dr. Nejat Göyünç Armağanı, Konya: Selçuk Üniv. Matbaası s. 217-248.

Vatansever, Müge (2010) “Kıbrıs Sorununun Tarihi Gelişimi”, Dokuz Eylül Üniv. Hukuk Fak. Dergisi, s. 1487-1530.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.