TAYYÂR-ZÂDE ATÂ’NIN KAYIP ESERİ: FÜLKÜ’L-ME‘ÂNÎ FÎ MEDÎHİ’S-SULTÂNÎ / TAYYÂR-ZÂDE ATÂ’S MISSING WORK: FÜLKÜ’L-ME‘ÂNÎ FÎ MEDÎHİ’S-SULTÂNÎ

Erdem Can ÖZTÜRK

Özet


Tayyâr-zâde Atâ, biyografik kaynakların verdiği bilgiye göre H. 1225 (M. 1810/1811) tarihinde İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Küçük yaşta eğitimine başlamış, memuriyet hayatına atılmış, devrinde pek çok farklı kurum ve makamda görev yapmış önemli bir isimdir. Dedesi, babası ve kendisi uzun yıllar saray ve Enderun hizmetinde bulunmuşlardır. Bu sebeple Enderun hakkında fazlaca bir bilgiye sahiptir. Bu birikimin neticesinde Enderun ile ilgili geniş bilgi içeren tarih kitaplarından birini, Tarih-i Atâ’yı kaleme almıştır. Bu eser önemli bir tarih kitabı olup özellikle 4. ve 5. ciltleri Türk Edebiyatı açısından da önem arz eder. Daha çok bu tarih kitabıyla bilinen Tayyâr-zâde, bir de Divan sahibidir. Yazarın, kaynaklarda adı geçmekle birlikte bu çalışmaya kadar kayıp olarak bilinen diğer bir eseri de Fülkü’l-Me‘ânî Fî Medîhi’s-Sultânî isimli, küçük hacimli müstakil kitapçığıdır. 143 beyitlik tek bir kasideden oluşan risale, devrin padişahı Sultan Abdülaziz’i methetmek için kaleme alınmıştır. Kaside içinde açıkça belirtilmese de okuyucuda, Atâ’nın yeni bir görev beklentisiyle bu kasideyi yazdığı ve padişaha sunduğu düşüncesi uyandırmaktadır.  Bu çalışmada Tayyâr-zâde Atâ ve eserleri hakkında kısaca bilgi verildikten sonra, Fülkü’l-Me‘ânî’nin incelemesi yapılacak ve kitabın tam metni verilecektir.

Anahtar Kelimeler


Tayyâr-zâde Atâ, Fülkü’l-Me‘ânî Fî Medîhi’s-Sultânî, Sultan Abdülaziz, Kaside.

Tam Metin:

PDF

Referanslar


ARSLAN, Mehmet (2010), Osmanlı Saray Tarihi Tarih-i Enderûn, İstanbul: Kitabevi Yayınları.

-----, “Atâ, Tayyâr-zâde”, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, (erişim: http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=2188)

BABİNGER, Franz (1992), Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri, (Çev. Coşkun Üçok), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Bursalı Mehmed Tahir (1342), Osmanlı Müellifleri, İstanbul: Matbaa-i Âmire.

ÇAVUŞOĞLU, Mehmet (1986), “Kaside”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi Türk Şiiri Özel Sayısı II -Divan Şiiri-, S. 415-416-417, s. 17-77.

DİLÇİN, Cem (1996), Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara: TDK Yayınları.

ELİAÇIK, Muhittin (2005), Tayyârzâde Atâ Divanı, Ankara: Bilge Yayınları.

----- (2005), “Enderunlu Atâ ve Şiirleri”, Osmanlı Araştırmaları, S. XXVI, s. 237-264.

ERGUN, Sadeddin Nüzhet (1936), Türk Şairleri, İstanbul.

ERK, Nihal (1960), ““Tuhfetü’l-Fârisîn Fî Ahvâli Huyûl El-Mücâhidîn” Adlı Kitabın İlimler Tarihi Yönünden İncelenmesi”, Ankara DTCFD, S. XVII/3-4, s. 495-511.

İNAL, İbnü’l-Emin Mahmud Kemal (1999), Son Asır Türk Şairleri, (Hzl. Müjgan Cunbur), C. 1, Ankara: AKMB Yayınları.

İPŞİRLİ, Mehmet, “Atâ Bey, Tayyarzâde”, DİA, C. 40, s. 34-35.

KURNAZ, Cemal – ÇELTİK, Halil (2010), Divan Şiiri Şekil Bilgisi, Ankara: H Yayınları.

Mehmed Süreyya (1311), Sicill-i Osmânî, C. 3, İstanbul: Matbaa-i Âmire.

SARAÇ, M. A. Yekta (2007), Klasik Edebiyat Bilgisi Biçim-Ölçü-Kafiye, İstanbul: 3F Yayınları.

Tahirü’l-Mevlevî (1994), Edebiyat Lügatı, İstanbul: Enderun Kitabevi.

Tayyâr-zâde Atâ, Fülkü’l-Me‘ânî Fî Medîhi’s-Sultânî, Millî Kütüphane (Tasnifsiz).

TUMAN, Mehmet Nail (2001), Tuhfe-i Nâilî, C. 2, Ankara: Bizim Büro Yayınları.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.